+90 (506) 112 13 66 bilgi@sematekin.com.tr

HaberMono ile yaptığım bu söyleşide öfke nedir, öfke nasıl zararlar verebilir ve öfke kontrolü için neler yapılabilir sorularına cevap vermeye çalıştım.

Haberin ayrıntılarına aşağıdaki adresten ulaşabilirsiniz.

Kaynak: http://www.habermono.com/10897-genetik-miras-ofke-haberi.html

GENETİK MİRAS : ÖFKE

Öfke nedir?

Öfke; engellenme, incinme, gözdağı ve haksızlığa uğrama gibi durumlarla karşılaştığımızda verdiğimiz duygusal tepkidir. Aslında bir yerde kişinin kendi kendisini tehlikelere karşı korumak için verdiği tepki de diyebiliriz öfke için. Genellikle karşılaştığımız olayları kişiselleştirdiğimizde daha fazla öfkeleniyoruz. Kişiye bağlı olarak değişiklik göstermekle birlikte, kişiler değer ve saygı görmedikleri, tehdit altında hissettikleri, hayal kırıklığına uğradıkları veya engellendikleri, alaya alındıkları gibi düşüncelerin sonucunda öfkelenirler. Yani aslında öfke duygusunun merkezinde kişinin saygı ve değer ihtiyacını vurgulayan bir isyan olduğunu söyleyebiliriz. 

Öfkeninin vücut tepkileri ve sağlığa etkileri nelerdir?

Öfke bizim genetik mirasımız. Tehlikeli durumlarla başa çıkma yeteneğimizi arttıran bir duygu. Özünde tüm diğer duygularımız gibi sağlıklı ve insani bir duygudur. Bu noktada “Bu kadar yıkıcı sonuçlar doğuran bir duygu nasıl olur da sağlıklı olur?” sorusu gelebilir elbette okuyucuların aklına. 

Şöyle düşünün öfkelenmek, insanın gelişimini sürdürdüğü binyıllar boyunca tehlikeli durumlarla baş başa kaldığımızda, mücadele için gerekli enerjiyi vererek hayatta kalmamızı sağlamıştır. Elbette günümüz koşullarında algıladığımız tehlikeler değişmiştir, fakat öfke uyarıcı konumunu sürdürerek, gerekli enerjiyi sağlamaya devam etmiştir. Günümüzde daha çok sosyal tehditlere karşı ortaya çıkan öfke uygun zamanda, uygun kişiye, kontrollü bir şekilde ifade edilirse eğer kişilere bazı şeylerin değişmesi gerektiğini hatırlatarak, karşılaştığımız bazı engelleri aşmamızda yardımcı rolü üstlenebilir. Örneğin iş yükünün çok olduğunu fark etmediğiniz bir çalışanınıza aslında yüklediğiniz sorumlulukların ne kadar fazla olduğunu gözden kaçırmış olabilirsiniz, çalışanınızın haksızlığa uğradığını ve bundan dolayı öfkelendiğini düşünün. Öfkesini sağlıklı bir iletişim kanalıyla size ifade ettiğinde daha önce fark etmediğiniz bu durumu fark edip uygun çözümler arama yoluna gidebilirsiniz. Ancak bu noktada belirtmek gerekir ki, öfkenin verdiği enerjinin yanlış dışa vurumu engelleri aşmak yerine, iletişimimizi engelleyen bir yapı olarak öne çıkar.

Tüm bunların yanı sıra öfke duygusunu davranışa dönüştürmeden bir süre öncesinde yaşadığımız bazı fiziksel belirtiler vardır. Bu belirtiler kişiden kişiye değişmekle birlikte gerginliğimizin bedenimizdeki yansımasını fark etmemizi, dolayısıyla öfkeyi bir davranışa dönüştürmeden önlem almamızı kolaylaştırır. Bu belirtiler kişinin elleriyle oynaması, yumruğunu sıkması, bacağını sallanması, dudağını ısırması gibi çeşitli şekillerde gözlenebilir. Kişi bedenindeki bu tür gerginliğini yansıtan değişikliklere dikkat ederek öfkenin çıkışından hemen önce öfke kontrol egzersizleriyle kendini sakinleştirebilir.


Kendimize ve çevremize zarar vermeden öfkemizi nasıl kontrol edeceğiz?
Öfkeli olduğunuz zamanlarda işe; içinde bulunduğunuz bu öfkeli halin ne kadarının gerçekten sizi kızdıran olayla ilgisi olduğunu anlamaya çalışarak başlayın. Bunun yanı sıra olayların gerçekten size yapılan bir saldırı anlamı taşıyıp taşımadığını sorgulayın. Öfkelendiğinizde kendinize “Bu neyin öfkesi ve öfkelendiğim bu olayda aslında ne hissediyorum?” sorusunu sormanız bunun için ilk adımı oluşturabilir.

Daha önce de söz ettiğimiz gibi öfkelendiğimizde vücudumuzda bir tehlike algısı oluşmakta ve kişi kendisini bu tehlikeye karşı hazırlamaktadır. Bu esnada nefes alışverişlerimiz hızlanmakta, kaslarımızın gerginliği artmaktadır.  Düşünce, duygu ve davranışlarımız birbirlerinden bağımsız süreçler olmadığından bunlardan birinde yaşadığımız bir değişiklik bir diğerini etkilemektedir. Bu sebeple nefes ve kas egzersizleri yaparak vücudumuzu normal işleyişine geri döndürmek mümkün. Normal işleyişine dönen vücut, duygu ve düşünce işleyişimizde de bir rahatlama yaratacaktır.

Son olarak kişiler kendi çabalarıyla öfke kontrolü sağlayamıyorlarsa eğer uzmanlardan yardım alarak, öfke kontrolü terapisine başvurmaları yerinde olacaktır. Öfke kontrol terapilerinde hedeflenen kişinin yaşadığı öfke duygusunu yaşanabilir, sağlıklı seviyede; işine yarayan yanlarını kullanabileceği, zarar veren taraflarından uzaklaşabileceği düzeyde yaşayabilmesine yardımcı olmaktır.

Uzm. Psikolog Sema Tekin